Hematopatoji TUS Soruları: Lenfoma, Lösemi ve Anemi Çalışma Rehberi
Hematopatoji — kan ve lenf sistemi hastalıklarının patolojisi — TUS'ta hem patoloji bloğundan hem de dahiliye sorularında karşımıza çıkan, karmaşık ama sistematik öğrenildiğinde yüksek net getiren bir konudur.
Lenfomalar
Hodgkin Lenfoma (HL) vs. Non-Hodgkin Lenfoma (NHL)
| Özellik | Hodgkin Lenfoma | Non-Hodgkin Lenfoma |
|---|---|---|
| Karakteristik hücre | Reed-Sternberg hücresi | Yok (çeşitli) |
| Yayılım | Komşu lenf nodları | Sıçramalı (non-contiguous) |
| Ekstranodal tutulum | Nadir | Sık |
| B semptomları | Sık | Değişken |
| Tedaviye yanıt | Genellikle iyi | Değişken |
Hodgkin Lenfoma'nın 4 tipi (sınavda en önemlisi):
- Nodüler Sklerozan — en sık, genç kadın
- Miks Selülarite — orta yaş
- Lenfositten Zengin — en iyi prognoz
- Lenfositten Fakir — en kötü prognoz
Non-Hodgkin Lenfoma'da öne çıkanlar:
- Foliküler lenfoma: t(14;18), BCL-2 overekspresyonu — "indolent"
- Burkitt lenfoma: t(8;14), c-MYC, "yıldızlı gökyüzü" görünümü — EBV ilişkili
- Diffüz büyük B hücreli lenfoma (DLBCL) — en sık NHL
- Mantle hücreli lenfoma: t(11;14), CD5+, kötü prognoz
Lösemiler
4 Ana Tip:
| Tip | Yaş Grubu | Sitogenetik | Tipik Bulgu |
|---|---|---|---|
| ALL | Çocuklar | t(12;21) — en iyi prognoz | Kemik ağrısı, lenfadenopati |
| AML | Yetişkinler | t(15;17) AML-M3 → ATRA yanıtı | Auer çubukları |
| CLL | >60 yaş | del(13q) — en iyi; del(17p) — en kötü | Smudge hücreleri |
| CML | Orta yaş | t(9;22) Philadelphia kromozomu | Splenomegali, bazofili |
Sınav ipucu: Philadelphia kromozomu (BCR-ABL) hem CML hem de ALL'de (yetişkin) bulunabilir, ancak CML ile özdeşleşmiştir. İmatinib (Gleevec) BCR-ABL'yi hedef alır.
Anemiler
MCV'ye Göre Sınıflama (TUS'ta en pratik yaklaşım):
Mikrositik (MCV<80):
- Demir eksikliği anemisi — en sık neden
- Talasemi — hemoglobin elektroforezi ile ayırt
- Sideroblastik anemi — ring sideroblast
Normositik (MCV 80–100):
- Hemolitik anemiler (G6PD eksikliği, orak hücre, otoimmün)
- Aplastik anemi
- Böbrek yetmezliği (EPO azalması)
- Akut kanama
Makrositik (MCV>100):
- B12 eksikliği — pernisyöz anemi, megaloblastik değişiklikler, nörolojik bulgular
- Folik asit eksikliği — nörolojik bulgu yok (önemli fark!)
- Karaciğer hastalığı, hipotiroidizm, ilaçlar
Orak Hücre Hastalığı (HbS):
- HbS/HbS — en ağır form
- Kriz tipleri: vazo-oklüzif, aplastik, sekestrasyon, hemolitik
- Dalak infarktsı → asplenia → kapsüllü bakteri enfeksiyonları